మన క్యాలెండర్ ఆంగ్ల క్యాలెండర్ కంటే ఎందుకు గొప్పది?

భారతీయ కాలగణన: ప్రాచీన వారసత్వం నుండి ఆధునిక జాతీయ క్యాలెండర్ వరకు తెలుసుకోండి.

భారతదేశం కేవలం ఆధ్యాత్మికతకే కాదు, ఖగోళ శాస్త్ర విజ్ఞానానికి కూడా పుట్టినిల్లు. వేల ఏళ్ల క్రితమే భారతీయ మహర్షులు సూర్యచంద్రుల గమనాన్ని గమనించి, కాలాన్ని అత్యంత ఖచ్చితంగా లెక్కించే పద్ధతులను రూపొందించారు. భారతదేశ చరిత్రలో వివిధ కాలాల్లో ప్రాచుర్యం పొందిన క్యాలెండర్లు, వాటి ప్రత్యేకతలు మరియు మన జాతీయ క్యాలెండర్ ప్రాముఖ్యతను ఈ వ్యాసంలో తెలుసుకుందాం.

1. వైదిక కాలం: పునాదులు

భారతదేశంలో కాలగణన అనేది వేద కాలం (క్రీ.పూ. 1500 – 1000) నుండే ప్రారంభమైంది. ‘వేదాంగ జ్యోతిష్యం’ ఆధారంగా నక్షత్రాలు, చంద్రుని గమనాన్ని బట్టి యజ్ఞయాగాదుల కోసం సమయాన్ని లెక్కించేవారు.

కలియుగ కాలమానం: భారతీయ నమ్మకం ప్రకారం, శ్రీకృష్ణుడు తన అవతారాన్ని చాలించిన క్రీ.పూ. 3102 ఫిబ్రవరి 18 నుండి కలియుగం ప్రారంభమైంది. నేటికీ మన పూజా సంకల్పాల్లో ఈ కాలాన్ని ప్రస్తావిస్తుంటాం.

2. చారిత్రక శకాలు: విక్రమ మరియు శాలివాహన

భారతదేశంలో ఒక నిర్దిష్టమైన ‘శకం’ లేదా క్యాలెండర్ పద్ధతి రెండు ప్రధాన రాజ్యాల ద్వారా స్థిరపడింది:

విక్రమ శకం (క్రీ.పూ. 57): ఉజ్జయిని రాజు విక్రమాదిత్యుడు శకులను ఓడించిన విజయానికి గుర్తుగా దీనిని ప్రారంభించాడు. ఇది చంద్రుని గమనం (Lunar Calendar) ఆధారంగా పనిచేస్తుంది. నేటికీ ఉత్తర భారతదేశంలో అనేక హిందూ పండుగలకు దీనినే ప్రామాణికంగా తీసుకుంటారు.
శాలివాహన శకం (క్రీ.శ. 78): కుషాణ చక్రవర్తి కనిష్కుడు లేదా శాతవాహన రాజు శాలివాహనుడు దీనిని ప్రారంభించినట్లు చరిత్రకారులు చెబుతారు. దక్షిణ భారతదేశంలో, ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాల్లో మనం అనుసరించే పంచాంగాలు దీనిపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి.

3. ఇతర ప్రాంతీయ కాలమానాలు

భారతదేశ వైవిధ్యానికి ప్రతీకగా వివిధ ప్రాంతాల్లో స్థానిక క్యాలెండర్లు పుట్టుకొచ్చాయి:

గుప్త కాలమానం: మొదటి చంద్రగుప్తుని పట్టాభిషేకంతో (క్రీ.శ. 319-320) మొదలైంది.
కొల్లం శకం: కేరళలో క్రీ.శ. 825 నుండి వాడుకలో ఉంది.
బంగ్లా క్యాలెండర్: అక్బర్ చక్రవర్తి కాలంలో పన్నుల వసూలు కోసం సౌర మరియు చాంద్రమానాలను కలిపి దీనిని రూపొందించారు.

4. భారత జాతీయ క్యాలెండర్ (Saka Calendar)

స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత, దేశమంతటా ఒకే రకమైన అధికారిక కాలమానం ఉండాలని భారత ప్రభుత్వం భావించింది. ఖగోళ శాస్త్రవేత్త మేఘనాద్ సాహా నేతృత్వంలోని కమిటీ సూచనల మేరకు 1957 మార్చి 22న ‘శక కాలమానాన్ని’ మన జాతీయ క్యాలెండర్‌గా అంగీకరించారు.

దీనిని ఎంచుకోవడానికి గల ప్రధాన కారణాలు:

శాస్త్రీయత: ఇది సూర్యుని గమనాన్ని అనుసరించే సౌరమాన (Solar) పద్ధతిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
వసంత కాలపు విషువత్తు: ఈ క్యాలెండర్ ప్రకారం కొత్త సంవత్సరం ‘చైత్ర మాసం’ మొదటి రోజున (మార్చి 21 లేదా 22) ప్రారంభమవుతుంది. ఈ రోజున పగలు, రాత్రి సమానంగా ఉంటాయి.
ఖచ్చితత్వం: గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ లాగే ఇందులోనూ లీపు సంవత్సర సర్దుబాటు ఉంటుంది. లీపు సంవత్సరంలో చైత్ర మాసం 31 రోజులు (మార్చి 21న ప్రారంభం), సాధారణ సంవత్సరంలో 30 రోజులు (మార్చి 22న ప్రారంభం) ఉంటుంది.

5. భారతీయ క్యాలెండర్ ప్రత్యేకతలు

ఋతువులు: గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ కేవలం నెలలను చూపిస్తే, భారతీయ క్యాలెండర్ ప్రకృతిలోని మార్పులను బట్టి 6 ఋతువులను (వసంత, గ్రీష్మ, వర్ష, శరత్, హేమంత, శిశిర) స్పష్టంగా వివరిస్తుంది.
అధిక మాసం: సూర్య, చంద్ర గమనాల మధ్య వచ్చే తేడాను సరిచేయడానికి ప్రతి మూడు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ‘అధిక మాసం’ చేరుస్తారు. దీనివల్ల మన పండుగలు ఎప్పుడూ ఒకే సీజన్‌లో వస్తాయి.

ప్రస్తుతం మనం ఆఫీసు పనుల కోసం గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్‌ను వాడుతున్నప్పటికీ, మన సంస్కృతి, పండుగలు మరియు జాతీయ అస్తిత్వం మాత్రం శక మరియు విక్రమ కాలమానాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ప్రస్తుత గ్రెగోరియన్ సంవత్సరం నుండి 78 ని తీసేస్తే శక సంవత్సరం వస్తుంది (ఉదా: 2025 – 78 = 1947 శక సంవత్సరం). మన ప్రాచీన విజ్ఞానానికి, ఆధునిక శాస్త్రీయతకు శక క్యాలెండర్ ఒక గొప్ప వారధి.

ఆంగ్ల క్యాలెండర్ తో తేడాలు

గ్రెగోరియన్ (ఆంగ్ల) క్యాలెండర్ కేవలం “తేదీని” మాత్రమే చెబుతుంది, కానీ భారతీయ క్యాలెండర్ “ప్రకృతి గమనాన్ని” చెబుతుంది.

ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలను మరియు గ్రహణాలు, ఋతువుల విషయంలో మన క్యాలెండర్ ఎందుకు ప్రత్యేకమో కింద వివరించాను:

1. ఋతువుల గుర్తింపు (Seasons)

భారతీయ క్యాలెండర్: ఇది సౌర-చాంద్రమాన (Luni-solar) పద్ధతిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇందులో 12 నెలలను 6 ఋతువులుగా విభజించారు. సూర్యుడు ఏ రాశిలోకి ప్రవేశిస్తున్నాడనే దానిపై (సంక్రాంతి) ఋతువులు ఖచ్చితంగా మారుతాయి. అందుకే మన క్యాలెండర్ చూడగానే ఇప్పుడు వసంత కాలమా లేక వర్ష ఋతువా అనేది స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
ఆంగ్ల క్యాలెండర్: ఇది కేవలం భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరిగే కాలాన్ని (365 రోజులు) మాత్రమే లెక్కిస్తుంది. ఇందులో ఋతువుల ప్రస్తావన ఉండదు. ఉదాహరణకు, మే నెల అంటే ఎండాకాలం అని మనం అనుకుంటాం కానీ, అది కేవలం ఒక అవగాహన మాత్రమే. ఖగోళ పరంగా ఋతువుల మార్పును అది సూచించదు.

2. గ్రహణాలు (Eclipses)

భారతీయ క్యాలెండర్ (పంచాంగం): గ్రహణాలు ఎప్పుడు ఏర్పడతాయి అనేది కేవలం మన క్యాలెండర్ ద్వారానే సామాన్యులు కూడా తెలుసుకోవచ్చు. గ్రహణం ఎప్పుడూ అమావాస్య (సూర్యగ్రహణం) లేదా పౌర్ణమి (చంద్రగ్రహణం) రోజుల్లోనే వస్తుంది. మన క్యాలెండర్ ‘తిథుల’పై ఆధారపడి ఉంటుంది కాబట్టి, గ్రహణ సమయాలను సెకన్ల వ్యత్యాసం లేకుండా కొన్ని వందల ఏళ్ల ముందే మన సిద్ధాంతులు లెక్కించగలరు.
ఆంగ్ల క్యాలెండర్: ఇందులో తేదీలకు, చంద్రుని దశలకు (Phase of the Moon) సంబంధం ఉండదు. జనవరి 15న పౌర్ణమి రావచ్చు, అమావాస్య రావచ్చు. కాబట్టి ఆంగ్ల క్యాలెండర్ తేదీని చూసి గ్రహణం ఎప్పుడు వస్తుందో చెప్పలేము. దాని కోసం విడిగా ఖగోళ గణాంకాలు (Astronomical Data) చూడాల్సిందే.

3. లీపు సంవత్సరం vs అధిక మాసం

ఆంగ్ల క్యాలెండర్: సూర్యుని గమనంతో వచ్చే తేడాలను సరిచేయడానికి 4 ఏళ్లకు ఒకసారి ఫిబ్రవరిలో ఒక రోజును (Leap Year) కలుపుతారు.
భారతీయ క్యాలెండర్: సూర్య, చంద్ర గమనాల మధ్య వచ్చే 11 రోజుల వ్యత్యాసాన్ని సరిచేయడానికి ప్రతి 3 ఏళ్లకు ఒకసారి ఒక నెలనే (అధిక మాసం) కలుపుతారు. దీనివల్ల మన పండుగలు, ఋతువులు ప్రకృతితో ఎప్పుడూ అనుసంధానమై ఉంటాయి.

ముగింపు:

ఆంగ్ల క్యాలెండర్ అనేది కేవలం పరిపాలన, ఆఫీసు పనులు మరియు ప్రపంచంతో అనుసంధానం కావడానికి సులభంగా ఉండే ఒక సాధనం మాత్రమే. కానీ ఖగోళ శాస్త్రం (Astronomy), ప్రకృతి మార్పులు, వ్యవసాయ పనులు మరియు ఆధ్యాత్మిక అవసరాల కోసం భారతీయ క్యాలెండర్ అత్యంత శాస్త్రీయమైనది మరియు పరిపూర్ణమైనది.